چگونه داروها در بدن ما حرکت می کنند و تغییر می کنند: مقدمه ای کوتاه بر فارماکوکینتیک

آیا تا به حال به این فکر کرده اید که داروهایی که مصرف می کنید پس از ورود به بدن شما چه اتفاقی می افتد؟ چگونه به اندام ها یا بافت های هدف خود می رسند؟ چه مدت در سیستم شما باقی می مانند؟ چگونه تبدیل یا حذف می شوند؟ اینها برخی از سوالاتی است که فارماکوکینتیک، شاخه ای از فارماکولوژی، سعی دارد به آنها پاسخ دهد.

فارماکوکینتیک (PK) مطالعه حرکت و تغییر مواد در موجودات زنده است. این مواد می‌توانند هر ماده شیمیایی باشند که از خارج از بدن می‌آیند، مانند داروها، آفت‌کش‌ها، افزودنی‌های غذایی و لوازم آرایشی. PK چگونگی تأثیر بدن بر داروها را از نظر جذب، توزیع، متابولیسم و ​​دفع (ADME) تجزیه و تحلیل می کند. برعکس، فارماکودینامیک (PD) چگونگی تأثیر داروها بر بدن را مطالعه می کند. PK و PD با هم دوز، فواید و عوارض جانبی داروها را تعیین می کنند و اغلب با هم به عنوان PKPD مورد مطالعه قرار می گیرند.

PK برای کشف و توسعه دارو مهم است، زیرا به بهینه سازی تحویل دارو، کارایی و ایمنی کمک می کند. PK همچنین به تنظیم دوز و رژیم دارو برای بیماران مختلف، بر اساس ویژگی های جمعیت شناختی، فیزیولوژیکی، و پاتولوژیک و همچنین درمان های مشترک آنها کمک می کند. PK همچنین می تواند در سم شناسی اکولوژیکی، برای مطالعه تاثیر مواد شیمیایی مضر بر روی بیوسفر و محیط زیست استفاده شود.

PK از مدل‌های ریاضی برای توصیف و پیش‌بینی غلظت{0}}منحنی‌های زمانی داروها در بدن استفاده می‌کند. این مدل‌ها می‌توانند مبتنی بر محفظه‌ها باشند، که فضاهای فرضی هستند که بافت‌ها یا مایعات مختلف بدن را نشان می‌دهند، یا بر اساس روش‌های غیر محفظه‌ای، که بر تخمین میزان قرار گرفتن در معرض دارو با محاسبه سطح زیر منحنی (AUC) متکی هستند. مدل‌های PK می‌توانند ساده باشند، مانند مدل یک محفظه، که فرض می‌کند دارو به طور مساوی توزیع شده و از بدن دفع می‌شود، یا پیچیده، مانند مدل فارماکوکینتیک مبتنی بر فیزیولوژی (PBPK) که اطلاعات فیزیولوژیکی را برای شبیه‌سازی رفتار دارو در بدن ترکیب می‌کند.

یکی از مفاهیم کلیدی در PK فراهمی زیستی است، که کسری از دوز دارو است که به گردش خون سیستمیک می رسد. فراهمی زیستی تحت تأثیر عوامل زیادی مانند فرمولاسیون دارو، شکل شیمیایی، مسیر تجویز، پایداری و متابولیسم است. فراهمی زیستی برای مقایسه قرار گرفتن در معرض دارو بین روش های مختلف تحویل، مانند خوراکی، داخل وریدی یا ترانس درمال استفاده می شود. به عنوان مثال، تزریق داخل وریدی بالاترین فراهمی زیستی را فراهم می کند، زیرا دارو مستقیماً وارد جریان خون می شود، در حالی که تجویز خوراکی ممکن است به دلیل اولین{3}}اثر عبور، که متابولیسم دارو توسط کبد قبل از رسیدن به گردش خون است، فراهمی زیستی را کاهش دهد.

مفهوم مهم دیگر در PK کلیرانس است که میزان دفع دارو از بدن است. پاکسازی می تواند تحت تأثیر جریان خون، عملکرد اندام و تداخلات دارویی باشد. کلیرنس برای محاسبه نیمه عمر دفع استفاده می شود، یعنی زمانی که طول می کشد تا غلظت دارو به نصف کاهش یابد. نیمه عمر حذف تعیین می‌کند که دارو چقدر باید برای حفظ حالت ثابت تجویز شود، یعنی شرایطی که مصرف و دفع دارو متعادل هستند.

PK یک علم جذاب و مفید است که به ما کمک می کند تا بفهمیم داروها چگونه در بدن ما کار می کنند. با به کارگیری اصول و روش‌های PK، می‌توانیم طراحی، تحویل و دوز دارو را بهبود بخشیم و در نهایت سلامت و رفاه{1}}انسان و سایر موجودات زنده را افزایش دهیم.