داروهای اسید نوکلئیک نوع جدیدی از داروهای بیولوژیکی هستند که از اسیدهای نوکلئیک به عنوان مواد فعال استفاده می کنند. آنها می توانند بیان یا عملکرد ژن های هدف را در سطح مولکولی تنظیم کنند و با اصلاح یا جبران ناهنجاری ژن ها یا محصولات آنها به اثرات درمانی دست یابند. داروهای نوکلئیک اسید به دلیل پتانسیل فراوانی که در درمان بیماری های مختلف به ویژه بیماری های نادر ناشی از نقص ژنتیکی دارند، در سال های اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده اند. در این مقاله توضیح خواهم داد که چرا داروهای اسید نوکلئیک از چهار جنبه ارزش توسعه دارند: بازار و تقاضای دارو، نقش متمایز و بی بدیل، موارد موفق و دشواری فنی.
اول از همه، بازار و تقاضای دارویی زیادی برای داروهای اسید نوکلئیک وجود دارد. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از 7 بیماری نادر در جهان وجود دارد که حدود 400 میلیون نفر را تحت تاثیر قرار میدهند. حدود 80 درصد از بیماری های نادر ناشی از ناهنجاری های تک ژنی است و حدود 95 درصد از آنها درمان موثری ندارند. این بیماران نیاز پزشکی برآورده نشده بالایی دارند و تمایل زیادی به پرداخت هزینه برای درمان های جدید دارند. داروهای اسید نوکلئیک به دلیل ویژگی های منحصر به فرد فیزیکی، شیمیایی و دارویی، مزایای آشکاری در درمان بیماری های نادر دارند. آنها می توانند ژن ها یا محصولات ژنی خاص را با ویژگی و میل ترکیبی بالا هدف قرار دهند و بیان یا عملکرد آنها را به شیوه ای برگشت پذیر و قابل کنترل تعدیل کنند. آنها همچنین می توانند بر برخی از محدودیت های داروهای سنتی مولکول های کوچک یا داروهای پروتئینی، مانند فراهمی زیستی ضعیف، پایداری کم، ایمنی زایی، سمیت و عوارض جانبی غلبه کنند.
ثانیاً داروهای نوکلئیک اسید نقش متمایز و بی بدیلی در ژن درمانی دارند. ژن درمانی یک استراتژی امیدوارکننده برای درمان بیماری ها با معرفی، مهار یا اصلاح ژن ها است. در حال حاضر، درمان دارویی با اسید نوکلئیک به سه جهت اصلی تقسیم میشود: معرفی ژنهای طبیعی برای تکمیل عملکرد از دست رفته توسط جهش ژن، مهار یا خاموش کردن ژنهای غیرطبیعی از طریق تداخل RNA (RNAi)، و اصلاح مستقیم ساختار ژن غیر طبیعی از طریق ویرایش ژن (CRISPR-). Cas9). اینها همه درمان های منحصر به فرد داروهای اسید نوکلئیک هستند که با انواع دیگر داروها قابل دستیابی نیستند. به عنوان مثال، RNAi می تواند به طور انتخابی بیان ژن ها یا پروتئین های بیماری زا را بدون تأثیر بر عملکرد طبیعی ژن ها یا پروتئین های دیگر از بین ببرد. ویرایش ژن میتواند دقیقاً توالی DNA ژنهای هدف را اصلاح کند و نقایص ژنتیکی را برای همیشه اصلاح کند.
ثالثاً، موارد موفقی از داروهای اسید نوکلئیک وجود دارد که برای بازاریابی تأیید شده اند یا در آزمایشات بالینی هستند. به عنوان مثال، Onpattro (patisiran) اولین داروی RNAi است که توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) در سال 2018 برای درمان آمیلوئیدوز ارثی با واسطه ترانس تیرتین (hATTR)، یک بیماری نادر و کشنده که باعث آسیب عصبی و نارسایی قلبی می شود، تایید شده است. . Onpattro می تواند تولید پروتئین transthyretin (TTR) در کبد را کاهش دهد و از تجمع آن در بافت ها و اندام ها جلوگیری کند. نمونه دیگر Luxturna (voretigene neparvovec) است که اولین داروی ژن درمانی مورد تایید FDA در سال 2017 برای درمان دیستروفی ارثی شبکیه (IRD) است، یک بیماری چشمی نادر که باعث نابینایی می شود. Luxturna میتواند یک نسخه طبیعی از ژن RPE65 را به سلولهای شبکیه برساند و توانایی آنها را برای تولید یک آنزیم کاربردی که برای بینایی ضروری است، بازگرداند. علاوه بر این، بیش از 300 داروی اسید نوکلئیک در مراحل مختلف توسعه بالینی برای نشانه های مختلف مانند سرطان، عفونت های ویروسی، بیماری های قلبی عروقی، بیماری های متابولیک و بیماری های عصبی وجود دارد.
در نهایت، یک مشکل فنی خاص در توسعه داروهای اسید نوکلئیک وجود دارد که برای ترویج توسعه فناوریهای نوآورانه، بهبود کیفیت و کارایی داروها و تضمین طول عمر داروها مفید است. داروهای نوکلئیک اسید از نظر طراحی، سنتز، تحویل، ایمنی و تنظیم با چالش های زیادی روبرو هستند. به عنوان مثال، اسیدهای نوکلئیک به راحتی توسط آنزیم ها در داخل بدن تجزیه می شوند و نفوذپذیری غشایی ضعیفی دارند. بنابراین، آنها باید توسط حامل های مختلف اصلاح یا محصور شوند تا پایداری و کارایی تحویل آنها افزایش یابد. با این حال، این تغییرات یا ناقلان ممکن است بر فعالیت یا ویژگی اسیدهای نوکلئیک تأثیر بگذارند یا باعث ایمنی یا سمیت شوند. بنابراین نیاز به نوآوری و بهینه سازی مداوم برای غلبه بر این موانع و دستیابی به نتایج درمانی بهینه دارد.
در نتیجه، داروهای اسید نوکلئیک ارزش توسعه را دارند زیرا دارای پتانسیل عظیم بازار، مکانیسم درمانی متمایز، سابقه اثبات شده و مانع فنی چالش برانگیز هستند. آنها مرز جدیدی از بیوتکنولوژی و پزشکی را نشان می دهند که می تواند امید و سود را برای میلیون ها بیمار مبتلا به بیماری های مختلف به ارمغان بیاورد.
